Zoetstoffen en ons microbioom

Hebben zoetstoffen een negatieve invloed op de bacteriën die in de darm leven?

bron: Juglen Zwaan dd 21 oktober 2018 A Healthy Life 

In de alternatieve geneeskunde wordt al jaren gewaarschuwd voor het gebruik van kunstmatige zoetstoffen zoals aspartaam. Reguliere diëtisten noemen deze stoffen daarentegen volledig veilig en verketteren iedereen die zich tegen kunstmatige zoetstoffen keert. Er zou niets zo goed onderzocht zijn als kunstmatige zoetstoffen. Het zou wetenschappelijk bewezen zijn dat kunstmatige zoetstoffen volkomen veilig zijn. Inmiddels stapelen de onderzoeken zich op waaruit blijkt dat deze zoetstoffen toch niet zo veilig zijn als gedacht.

Er komen steeds meer kunstmatige zoetstoffen op de markt. Bekende voorbeelden hiervan zijn aspartaam, sucralose, neotaam en acesulfaam-K. De zoetkracht kan 200 – 20.000 keer sterker zijn dan die van gewone tafelsuiker. Ze bevatten vaak nagenoeg geen calorieën en zitten daarom vaak in lightproducten.

Voorstanders van kunstmatige zoetstoffen gebruiken vaak het argument dat het maar een paar natuurlijke eiwitten zijn, die van nature toch al in ons eten zitten. In het lichaam vallen deze eiwitten uiteen tot aminozuren. Bovendien zou de hoeveelheid van deze zoetstoffen in onze voeding zo weinig zijn, dat het onvoldoende is om ook maar enig effect op onze gezondheid te hebben. Hoewel deze argumenten zeer aannemelijk klinken, twijfelen wetenschappers steeds vaker aan de veiligheid van kunstmatige zoetstoffen. Laten we eens kijken naar de ontdekkingen die sommige wetenschappers aan het twijfelen brengen:

Negatief effect op darmflora
Er komt steeds meer bewijs op tafel dat zoetstoffen een negatieve invloed kunnen hebben op de bacteriën die in de darm leven. Kunstmatige zoetstoffen kunnen zorgen voor een verstoring in de darmflora, ook wel een dysbiose genoemd. De onderzoekers stelden vast dat de flora zelfs na 12 weken nog niet volledig hersteld is hiervan. Mensen die regelmatig gebruik maken van kunstmatige zoetstoffen, hebben dan ook over het algemeen een andere darmflora dan zij die deze middelen niet tot zich nemen. Dit effect komt volgens sommige onderzoekers direct door de consumptie hiervan. Dit kan grote gevolgen hebben, omdat het hebben van een goede darmflora essentieel is voor de gezondheid).

Kan voor overgewicht zorgen
Lightproducten met kunstmatige zoetstoffen worden doorgaans in de markt gezet om het afvallen te bespoedigen, er zitten immers geen calorieën in. Er zijn echter meerdere onderzoeken die toch een toename in gewicht vaststelden door gebruik van deze producten. Hoewel wat oudere onderzoeken zeggen dat kunstmatige zoetstoffen het afvallen kunnen bespoedigen, zegt de recentste studie van hoge kwaliteit dat hiervoor onvoldoende bewijs is. Duurzaam afvallen bereik je door gezonde gewoontes, via voeding en beweging.

Kan insulineresistent maken
Het eten van kunstmatige zoetstoffen heeft geen noemenswaardig effect op de bloedsuikerspiegel. Helemaal veilig dus? Toch niet! Er zijn meerdere onderzoeken die vonden dat door het gebruik van deze zoetstoffen je lichaam verleert om de bloedsuikerspiegel te stabiliseren na het eten van echte suiker. Dat werkt insulineresistentie in de hand. Wetenschappers hebben meermaals een verband aangetroffen tussen kunstmatige zoetstoffen en een grotere kans op diabetes type 2. Voor keihard bewijs is wel nog meer en beter onderzoek nodig.

Kans op infarct vergroten
Onderzoekers hebben ook gekeken naar het gebruik van kunstmatige zoetstoffen en het risico op een infarct. Dit blijkt verhoogd volgens meerdere observationele onderzoeken. De vraag is nu of dit komt door deze zoetmiddelen of dat de groep mensen die deze producten nuttigen gemiddeld ongezonder eten en leven.

Grotere kans op het metabool syndroom
Een onderzoek zag een associatie tussen het regelmatig drinken van light-frisdrank en het metabool syndroom. Mensen met het metabool syndroom hebben vaak last van een hoge cholesterol, hoge bloeddruk en overgewicht. Het lijkt er dan ook op dat het drinken van light-frisdrank niet gelijk is aan het drinken van water. Iets dat reguliere diëtisten nog wel eens uitdragen.

Dementie neemt mogelijk toe
Gebruikers van kunstmatige zoetstoffen blijken vaker met dementie te kampen, dan degenen die dat niet doen. Mogelijk komt dit doordat er op de achtergrond sprake is van diabetes.

Toxische stoffen bij hitte
Men was in het verleden in de veronderstelling dat zoetstoffen bestand waren tegen verhitting en daarom veilig zouden zijn. Nieuwe onderzoeken laten zien dat kunstmatige zoetstoffen onder invloed van hitte kunnen afbreken en vervolgens met andere ingrediënten verbindingen kunnen aangaan. Hierbij kan onder meer chloropropanol ontstaan, dat mogelijk kankerverwekkend is.

Voedingscentrum
Het voedingscentrum stelt op haar site dat normaal gebruik van suiker en kunstmatige zoetstoffen geen kwaad kan voor de gezondheid. Het is toch onbegrijpelijk dat een instantie die Nederland gezonder moet maken suiker en zoetstoffen lijkt te omarmen. Suiker en zoetstoffen hebben geen enkele meerwaarde voor de gezondheid en bevatten geen voedingsstoffen. Het gebruik van suiker is namelijk niet normaal. Het is het resultaat van de industrialisering waarbij we het raffineren van voeding normaal zijn gaan vinden. Onze voorouders aten geen geraffineerde suiker, maar alleen suiker die van nature in producten aanwezig is. Deze vorm van suiker is voor het lichaam normaal, omdat deze vergezeld gaat van vitamines, mineralen, vezels en nog veel meer.

Gemengd bewijs
Een recent onderzoek zet grote vraagtekens bij de veiligheid van kunstmatige zoetstoffen (31). Volgens hen is het bewijs niet eenduidig en zouden daarom zwangere vrouwen, kinderen, diabeten en mensen met epilepsie en frequente migraine het gebruik van kunstmatige zoetstoffen moeten staken.

Veilig of niet?
Het lijkt erop dat kunstmatige zoetstoffen in directe zin geen kwaad kunnen, maar via allerlei mechanismen indirect wel onze gezondheid op termijn negatief kunnen beïnvloeden. Om deze reden kunnen we deze artificiële zoetstoffen maar beter mijden: better safe than sorry. Het is onbegrijpelijk dat de autoriteiten de risico’s aanvaardbaar achten.

En stevia dan?
De hierboven beschreven zoetstoffen zijn van niet-natuurlijke afkomst. Er bestaan ook natuurlijke zoetstoffen zonder calorieën, zoals stevia. Van nature smaakt het steviaplantje zoet. Dit is een kruid dat we ook wel ‘honingplant’ noemen. Ik ben in de medische literatuur gedoken. Er blijken honderden studies naar het effect van stevia te zijn gedaan. De bovenstaande nadelen voor zoetstoffen lijken niet voor stevia te gelden. Het zou bloeddrukverlagend kunnen werken, de insulinegevoeligheid doen toenemen (oké, bij ratten althans) en zelfs antivirale eigenschappen hebben. Stevia is volgens onderzoekers zeer veilig, hoeveelheden tot 4 mg per kilogram lichaamsgewicht zouden geen probleem zijn. Aan te raden is om te kiezen voor de groene stevia-variant, omdat deze het dichtst bij de natuur staat. Witte stevia is geraffineerd en heeft mogelijk niet de gunstige werking op de gezondheid. Onderzoekers zijn heel enthousiast over de heilzame effecten van groene stevia op de suikerhuishouding. De vraag is natuurlijk wel of het niet beter is de hang naar zoet af te leren. Het beste is waarschijnlijk om helemaal geen zoetstof, in welke vorm dan ook, te consumeren. Groene stevia zou meer in de keuken gebruikt kunnen worden als smaakmaker in het kruidenrek, in plaats van als een zoetmiddel. Er zijn nog meer mogelijkheden, want van groene stevia kan een lekkere thee gezet worden. Dit doen de oorspronkelijke bewoners van Zuid-Amerika al vele eeuwen. Een nadeel is dat stevia een bittere nasmaak kan hebben. Deze valt weg wanneer groene stevia wordt gecombineerd met niet-geraffineerde suikers zoals honing of palmsuiker.

Conclusie
Kunstmatige zoetstoffen zitten over het algemeen in bewerkte producten met weinig nutritionele waarde. Deze producten zouden we toch al niet moeten eten. Het eten van overmatige hoeveelheden geraffineerde suiker is ongezond, maar het nuttigen van kunstmatige zoetstoffen is ook niet vrij van risico’s. Voor een optimale gezondheid zou je beter beiden weg moeten laten. Het is beter om te kiezen voor niet-geraffineerde vormen van koolhydraten, zoals fruit en volle granen. Deze leveren per calorie vele nutriënten die het lichaam voeden in plaats van vullen.

 

 

 

 

 

BioBite Nederland BV

KVK 61075957

IBAN NL90TRIO0197923232

BTW NL854194733B01

Vegan BIO Certificaat  

Contact Susanne de Raaij E biobite@biobite.nl M 06 519 92 994